Benzerlik raporu nasıl okunur? Puanın arkasındaki ölçütler

Rapor size ne söylüyor?

Markanızı izlemeye aldığınızda, her yeni bülten taramasının ardından vekilimizin incelediği eşleşmeler müvekkil portalınıza düşer. Her eşleşmenin yanında 0 ile 100 arasında bir benzerlik puanı, bir risk düzeyi ve puanın neden o değerde çıktığını anlatan kısa açıklamalar bulunur.

Bu yazının amacı, raporu teknik bilgi gerektirmeden okuyabilmenizi sağlamak. Baştan önemli bir notu yazalım: puan, yazılımın bir hesaplamasıdır; hukuki bir karar değildir. Karıştırılma ihtimalini değerlendiren son merci TÜRKPATENT'tir; itiraz önerisi ise her zaman bir marka vekilinin incelemesine dayanır. Puan, vekilin dikkatini doğru yere yöneltmeye yarayan bir araçtır.

Raporlar bülten bazında hazırlanır. Her bülten taramasından sonra portalınızda, o bültende markalarınızla ilgili kaç eşleşmenin vekil incelemesinden geçtiğini, bunların hangi risk düzeyinde olduğunu ve itiraz son gününü görürsünüz. İsterseniz raporu A4 biçiminde yazdırabilir ya da PDF olarak saklayabilirsiniz. Eşleşme bulunmayan bültenler de raporda yer alır; çünkü bir bültende benzer başvuru çıkmaması da bilinmesi gereken bir bilgidir.

Puanı oluşturan benzerlik türleri

Karıştırılma ihtimali değerlendirilirken markalar bütün olarak ele alınır; ancak bu bütünü anlamak için farklı yönlere ayrı ayrı bakmak yararlıdır. İzleme yazılımımız şu ölçütleri hesaplar ve her biri raporda ayrı bir rozet olarak görünür:

• Yazım benzerliği: İki adın harf dizilişinin ne kadar örtüştüğü. Linesta ile Linestra arasında tek harf farkı vardır; bu yüksek bir yazım benzerliği demektir.
• Okunuş (fonetik) benzerliği: Adların Türkçe okunduğunda ne kadar benzer duyulduğu. Kayrova ile Kayrowa farklı yazılır ama hemen hemen aynı okunur.
• Anlam benzerliği: Adların aynı kavramı çağrıştırıp çağrıştırmadığı. Altın Başak ile Gold Başak'ta altın ve gold aynı anlamı taşır.
• İçerme: Müvekkil markasının, başvurunun içinde olduğu gibi yer alması. Kayrova Home başvurusu Kayrova markasını içerir.
• Görsel benzerlik: Logolarda şekil unsurlarının ve genel görünümün örtüşmesi; Viyana sınıflandırma kodlarının kesişmesi de burada hesaba katılır.
• Sınıf ilişkisi: Başvurunun aynı Nice sınıfında mı, yoksa ilişkili bir sınıfta mı olduğu.

Neden rozetlerini okumak

Raporda her eşleşmenin altında, puana en çok katkı veren ölçütler rozet hâlinde sıralanır. Örneğin bir satırda okunuş benzerliği yüksek, aynı sınıf 25 ve içerme var gibi rozetler görebilirsiniz. Bu rozetler, puanın hangi gerekçeye dayandığını gösterir ve iki eşleşmeyi birbirinden ayırmanıza yardımcı olur.

Aynı puanı alan iki eşleşme çok farklı hikâyeler anlatabilir. Birinde benzerlik yalnızca yazımdan geliyor olabilir; ancak başvuru tamamen ilgisiz bir sınıftadır. Diğerinde ise okunuş benzerliği orta düzeydedir ama başvuru tam olarak sizin ürün grubunuzdadır. Vekilimiz bu ayrımı yapar ve notunda açıklar.

Yan yana karşılaştırma ekranında iki ad alt alta yazılır ve benzeşen harfler vurgulanır. Logolu başvurularda iki görsel yan yana gösterilir. Böylece puanın neye dayandığını kendi gözünüzle de kontrol edebilirsiniz.

Rozetlerin yanında yer alan yüzdeler, o ölçütün kendi içinde ne kadar güçlü olduğunu gösterir; toplam puan ise bu ölçütlerin büronun belirlediği ağırlıklarla birleştirilmesiyle hesaplanır. Bu nedenle tek bir rozetteki yüksek değer, toplam puanın da yüksek olacağı anlamına gelmez. Örneğin yalnız iki harflik bir ön ekin ortak olması yazım rozetinde belirli bir değer üretir; ama okunuş, anlam ve sınıf ölçütleri düşükse toplam puan sınırlı kalır.

Risk düzeyleri ne anlama geliyor?

Yazılım her eşleşmeyi üç düzeyden birine yerleştirir. Düzeyler büronun belirlediği eşiklere göre hesaplanır ve vekil bu eşikleri gerektiğinde ayarlayabilir. Bu nedenle belirli bir puanın her zaman belirli bir risk düzeyine karşılık geldiğini düşünmemek gerekir; eşikler bir çalışma ayarıdır, kural değildir.

Vekil, yazılımın belirlediği düzeyi incelemesinin sonunda değiştirebilir. Yazılımın orta düzeyde gördüğü bir eşleşme, sektör bilgisi ve markanın piyasadaki konumu dikkate alındığında itiraz önerisine dönüşebilir; yüksek görünen bir eşleşme de yaygın bir kelimeden kaynaklandığı için düşük düzeye indirilebilir. Raporda gördüğünüz düzey, bu son değerlendirmenin sonucudur.

• Yüksek: Vekil incelemesinden sonra itiraz önerisiyle size iletilen eşleşmeler. Portalda karar vermeniz istenir.
• Orta: Vekilin ayrıntılı incelediği, ancak itiraz önerisinin duruma göre verildiği eşleşmeler. Raporda gerekçeli bir notla yer alır.
• Düşük: Şimdilik itiraz gerektirmeyen, ama kayıt altına alınan ve ileride yeniden bakılabilecek benzerlikler.

Sınıf ilişkisi neden bu kadar önemli?

İki ad birbirine çok benzese bile, kullanıldıkları mal ve hizmetler birbirinden uzaksa karıştırılma ihtimali zayıflayabilir. Tersine, adlar arasındaki benzerlik orta düzeyde olsa da mallar aynıysa ihtimal güçlenebilir. SMK m.6 kapsamındaki değerlendirme, işaretlerin benzerliğini ve mal ile hizmetlerin benzerliğini birlikte ele alır.

Nice sınıflandırması 45 sınıftan oluşur: 1–34 arası mallar, 35–45 arası hizmetlerdir. Bazı sınıflar arasında doğal bir bağ vardır. Gıda ürünlerinin yer aldığı 29 ve 30. sınıflar ile yiyecek-içecek hizmetlerinin yer aldığı 43. sınıf bunun tipik bir örneğidir. Giyim (25. sınıf) ile çanta ve deri ürünleri (18. sınıf) ya da yazılım (9. sınıf) ile bilişim hizmetleri (42. sınıf) arasında da benzer bağlar bulunur.

Yazılımımız bu ilişkileri bir tablo üzerinden değerlendirir. Tablo büro tarafından güncellenebilir; çünkü sektörler değiştikçe hangi malların birlikte satıldığı da değişebilir. Sınıf ilişkisi tek başına bir benzerlik oluşturmaz, ama diğer ölçütlerle birlikte değerlendirildiğinde puanı anlamlı biçimde etkiler.

Puan neden karar değildir?

Karıştırılma ihtimali, ortalama tüketicinin algısı esas alınarak bütüncül bir değerlendirmeyle belirlenir. Markanın ayırt edicilik düzeyi, sektördeki benzer markaların yoğunluğu, adın jenerik ya da tanımlayıcı unsurlar içerip içermediği ve önceki marka sahibinin kullanımı gibi pek çok etken devreye girer. Bu etkenlerin bir kısmı sayılarla ifade edilemez.

Örneğin market, grup ya da yapı gibi kelimeler pek çok markada geçer. Yazılım bu tür jenerik kelimelerin ağırlığını düşürür; ama hangi kelimenin bir sektörde ne kadar yaygın olduğunu en iyi bilen yine o alanda çalışan vekildir. Aynı şekilde, tanınmış bir markanın daha geniş koruma alanı gibi konular da vekilin değerlendirmesini gerektirir.

Bu yüzden büromuzda hiçbir eşleşme, vekil onayı olmadan müvekkile iletilmez. Ham aday listesi yalnız büro içinde kalır; size gelen her sonuç, bir vekilin gözünden geçmiş ve gerekçesi yazılmış sonuçtur.

Puanın faydası, binlerce başvuru arasından incelenmeye değer olanları hızla öne çıkarmasıdır. Bir bültende yer alan başvuruların tamamını bir vekilin tek tek okuması mümkün olsa bile, bu çok zaman alır ve dikkatin dağılmasına yol açar. Yazılım bu yükü azaltır; vekil ise zamanını gerçekten değerlendirme gerektiren dosyalara ayırır. Böylece makine ile insanın güçlü yanları birleşir.

Raporu okurken sorulacak sorular

Portalda bir eşleşmeyi incelerken aşağıdaki sorular işinizi kolaylaştırır. Emin olmadığınız her noktada vekilimize mesaj bölümünden soru sorabilirsiniz.

• Başvuru benim sattığım ürünlerle aynı ya da yakın bir alanda mı?
• Müşterilerim bu adı duyduğunda benim markamı düşünebilir mi?
• Benzerlik ayırt edici kısımda mı, yoksa yaygın bir kelimede mi?
• Vekilin notunda itiraz için öne çıkan gerekçe ne?
• İtiraz son gününe kaç gün kaldı?