Nice sınıf seçimi nasıl yapılır? Başvurudan önce bilinmesi gerekenler

Nice sınıflandırması nedir?

Marka başvurularında mal ve hizmetler uluslararası bir sistemle sınıflandırılır: Nice sınıflandırması. Bu sistemde toplam 45 sınıf vardır. 1'den 34'e kadar olan sınıflar malları, 35'ten 45'e kadar olanlar hizmetleri kapsar. Türkiye de bu sistemi uygular; TÜRKPATENT'e yapılan başvurularda mal ve hizmetler bu sınıflar altında listelenir. Sınıflandırma belirli aralıklarla güncellenir; güncel baskıda bazı malların yeri ya da ifadesi değişebilir.

Sınıf seçimi, markanın neyi koruduğunu belirler. Bir marka, kural olarak başvuruda yer alan mal ve hizmetler için korunur. Dolayısıyla “markamı tescil ettirdim” demek, ancak hangi sınıflar ve hangi mal-hizmetler için tescil ettirdiğinizle birlikte anlam kazanır.

Başvuru yapıldıktan sonra mal ve hizmet listesini genişletmek mümkün değildir; liste ancak daraltılabilir. Sonradan fark edilen bir eksik, ayrı bir başvuruyla tamamlanır ve bu yeni başvuru kendi başvuru tarihini alır. Arada başka birinin aynı alanda benzer bir başvuru yapmış olması hâlinde, bu gecikme ciddi bir dezavantaja dönüşebilir. Bu nedenle listeyi ilk başvuruda özenle hazırlamak, sonradan yapılacak düzeltmelerden çok daha az zahmetlidir.

Önce işinizi tarif edin

Sınıf numarasını ezbere bilmeniz gerekmez. Ürünlerinizi ve hizmetlerinizi gündelik dille anlatmanız yeterlidir; bunları doğru sınıflara yerleştirmek vekilin işidir. Sitemizdeki sınıf bulucu da bir anahtar kelimeden yola çıkarak hangi sınıfa bakmanız gerektiğine dair ilk fikri verir; ama kesin liste her zaman işin ayrıntılarına göre kurulur.

Sınıf seçimine sınıf listesinden değil, kendi işinizden başlamak daha sağlıklıdır. Bugün ne satıyorsunuz, hangi hizmeti veriyorsunuz? Önümüzdeki birkaç yıl içinde gerçekçi olarak neyi eklemeyi planlıyorsunuz? Bu soruların cevabı, sınıf listesinin iskeletini oluşturur.

Örneğin “Kayrova” adıyla el yapımı kahve ve kurabiye satan küçük bir işletme düşünelim. Kahve ve kurabiye 30. sınıfta yer alır. İşletme bir kafe de açıyorsa, yiyecek-içecek sunma hizmetleri 43. sınıftadır. Ürünlerini internet üzerinden satıyorsa, 35. sınıftaki perakende satış hizmetleri gündeme gelebilir. Böylece işin gerçek kapsamından yola çıkarak üç sınıflı mantıklı bir liste oluşur.

• Bugün satılan mallar ve verilen hizmetler
• Yakın gelecekte eklenmesi planlanan ürün grupları
• Satış kanalı: mağaza, internet, toptan, bayilik
• Markanın kullanılacağı ambalaj, etiket ve tanıtım malzemeleri
• Rakiplerin ve sektördeki benzer işletmelerin genellikle hangi alanlarda faaliyet gösterdiği

Sınıf başlığı tek başına yetmez

Her sınıfın bir başlığı vardır, ama başvuruda önemli olan sınıf başlığının altında hangi mal ve hizmetlerin seçildiğidir. Aynı sınıf içinde birbirinden oldukça farklı mallar yer alabilir. Örneğin 9. sınıf hem yazılımı hem gözlükleri hem de bazı elektrikli ölçüm cihazlarını kapsar. Yalnızca “9. sınıf” demek, korumanın içeriği hakkında yeterli bilgi vermez.

Mal ve hizmet listesi yazılırken açık ve anlaşılır ifadeler kullanılmalıdır. Çok belirsiz ifadeler incelemede soru işareti doğurabilir; çok dar ifadeler ise korumayı gereğinden fazla sınırlar. Vekiller bu dengeyi kurarken genellikle Kurumun kabul ettiği standart ifadelerden yararlanır ve gerekirse işletmeye özgü ek tanımlar yapar.

Sık karıştırılan sınırlar

Bazı mallar ve hizmetler sezgiyle tahmin edilenden farklı sınıflarda yer alır. Başvuru öncesinde bu sınırların kontrol edilmesi, sonradan fark edilen bir boşluğun yeni başvuruyla kapatılmak zorunda kalınmasını önler. Aşağıda uygulamada sık karşılaşılan birkaç örnek var; kesin yer için güncel Nice listesine bakılmalıdır.

• Kozmetik ürünler 3. sınıftadır; ilaç ve tıbbi müstahzarlar 5. sınıfta yer alır
• Hazır giysiler ve ayakkabılar 25. sınıftadır; çantalar ve deri ürünlerin önemli bir kısmı 18. sınıftadır
• Kahve, çay, unlu mamuller ve şekerlemeler 30. sınıftadır; et, süt ürünleri ve işlenmiş sebzeler 29. sınıftadır
• Yazılım ürünleri 9. sınıfta, yazılım geliştirme ve barındırma hizmetleri 42. sınıfta yer alır
• Mağazacılık ve perakende satış hizmetleri malın kendisinden ayrı olarak 35. sınıfta değerlendirilir
• Lokanta, kafe ve konaklama hizmetleri 43. sınıftadır

Geniş liste her zaman daha iyi değildir

Bazı işletmeler “ne olur ne olmaz” diyerek çok sayıda sınıf seçmek ister. Bunun birkaç sakıncası vardır. Her ek sınıf başvuru ve yenileme maliyetini artırır; kesin tutarlar güncel TÜRKPATENT tarifesine göre belirlenir. Ayrıca kapsam genişledikçe, başkalarının önceki markalarıyla çakışma ve itiraz alma ihtimali de artar.

Benzer bir değerlendirme yurt dışı başvurularında da geçerlidir. Türkiye'deki başvuru ileride uluslararası tescile temel oluşturacaksa, temel başvurunun kapsamı yurt dışında talep edilebilecek korumanın sınırlarını da etkiler. Yurt dışı planı olan işletmelerin sınıf listesini bu açıdan da gözden geçirmesi yerinde olur.

Bir başka nokta kullanma yükümlülüğüdür. Tescilden sonra beş yıl boyunca bazı mal ve hizmetler için marka hiç kullanılmazsa, bu mal ve hizmetler bakımından kullanmama savunması ya da iptal talebiyle karşılaşma riski doğar. Kullanılmayacak mallar için alınan koruma, ileride bir itiraz dosyasında beklenen gücü sağlamayabilir.

Ters yönde bir hata da sık görülür: yalnızca bugün satılan tek bir ürün için başvuru yapmak. Örneğin yalnızca “kahve” için tescil alan bir işletme, birkaç yıl sonra aynı adla çay ya da çikolata satmaya başladığında bu ürünler için korumasız kalabilir. Aynı sınıf içinde yakın ve gerçekçi ürünleri baştan eklemek, ek bir sınıf maliyeti doğurmadan korumayı makul ölçüde genişletir.

Sonuç olarak iyi bir sınıf listesi, işinizin bugününü eksiksiz, yakın geleceğini makul ölçüde kapsar. Uzak ve belirsiz planlar için ise ihtiyaç doğduğunda yeni bir başvuru yapmak çoğu zaman daha doğru bir yoldur.

Sınıf seçimi ve izleme ilişkisi

Sınıf seçimi yalnızca başvuru günü verilen bir karar değildir; markanın izlenmesini de doğrudan etkiler. Bülten taraması yapılırken müvekkilin sınıflarıyla aynı sınıftaki başvurular öncelikli olarak incelenir, ilişkili sınıflardaki başvurular ise ayrıca değerlendirilir. Örneğin 30. sınıfta tescilli bir gıda markası için 43. sınıftaki bir kafe başvurusu da önemli olabilir.

Bizim izleme hizmetimizde temel pakette müvekkilin kendi sınıfları taranır; kapsamlı pakette ise ilişkili sınıflar, anlam ve çeviri benzerlikleri ve logo benzerliği de değerlendirmeye girer. Hangi paketin uygun olduğu, markanın faaliyet alanına ve sektördeki yoğunluğa göre değişir.

Sınıf listesi ne kadar isabetli kurulmuşsa izleme de o kadar verimli olur. Gereksiz geniş bir liste, ilgisiz alanlardan çok sayıda aday üretir ve vekilin dikkatini dağıtır. Eksik bir liste ise gerçekten önemli olan başvuruların gözden kaçmasına yol açabilir. Bu yüzden izleme kapsamı belirlenirken markanın tescil kapsamı ile fiili faaliyet alanı birlikte ele alınır; gerektiğinde tescilde yer almayan ama işletme için önemli olan bir sınıf da izlemeye eklenebilir.

Başvuru öncesi küçük bir hazırlık

Vekilinizle ilk görüşmeye gelmeden önce aşağıdaki bilgileri hazırlamanız süreci hızlandırır. Bu bilgilerle vekil hem bir ön araştırma yapabilir hem de size gerekçeli bir sınıf önerisi sunabilir. Ön araştırmanın amacı, önceki markalarla belirgin bir çakışma olup olmadığını başvurudan önce görmektir; bu araştırma tescil edileceğine dair bir güvence anlamına gelmez.

• Markanın yazılışı ve varsa logo dosyası
• Satılan ürünlerin ve verilen hizmetlerin kısa bir listesi
• Faaliyet gösterilen ya da gösterilmesi planlanan ülkeler
• Markanın kullanılmaya başlandığı tarih (kullanılıyorsa)
• Başvurunun şirket adına mı yoksa kişi adına mı yapılacağı