Yayına itiraz süreci adım adım: bültenden karara kadar

İtiraz neden bültende başlar?

Türkiye'de bir marka başvurusu yapıldığında TÜRKPATENT önce başvuruyu kendi açısından inceler. Bu incelemede markanın ayırt edici olup olmadığı, tanımlayıcı ya da yanıltıcı olup olmadığı gibi mutlak ret nedenlerine bakılır. Başvuru bu aşamayı geçerse Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır. Yayımın amacı, başvurudan etkilenebilecek herkese söz hakkı tanımaktır.

Burada önemli bir ayrıntı var: Kurum, önceki bir markayla benzerlik konusunu kendiliğinden her durumda değerlendirmez. Önceki marka sahibinin haklarına dayanan ret nedenleri, yani nispi ret nedenleri, çoğunlukla ancak bir itiraz geldiğinde gündeme gelir. Başka bir deyişle, markanıza benzeyen bir başvuruya kimse itiraz etmezse, o başvuru tescile kadar ilerleyebilir. Bu yüzden bülteni takip etmek, marka sahibinin kendi hakkını koruması için atabileceği en temel adımdır.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 18. maddesine göre yayımlanan bir başvuruya itiraz, bültenin yayım tarihinden itibaren iki ay içinde yapılır. Bu süre kaçırıldığında, aynı başvuruya bülten aşamasında itiraz etme imkânı ortadan kalkar. Sonradan hükümsüzlük gibi yollar mümkün olabilir, ancak bunlar hem daha uzun hem de daha masraflı süreçlerdir.

Birinci adım: benzer başvuruyu fark etmek

Her bültende çok sayıda başvuru yayımlanır. Bir işletme sahibinin bu listeleri tek tek okuması gerçekçi değildir. Marka vekilleri bu işi genellikle bir izleme hizmetiyle yapar: müvekkilin markası, sınıfları ve varsa logosundaki şekil unsurları kayda alınır; her yeni bülten yayımlandığında başvurular bu kayıtlarla karşılaştırılır.

Karşılaştırma yalnızca birebir aynı adı aramakla yetinmemelidir. Markalar arasındaki benzerlik çoğu zaman bir harf farkında, okunuş yakınlığında ya da aynı anlamın başka bir dilde söylenmesinde gizlidir. Örneğin müvekkilin “Kayrova” markası varken bültende “Kayrowa” ya da “Kay-Rova” yazımıyla bir başvuru çıkabilir. Benzer şekilde “Altın Başak” markasına karşı “Gold Başak” başvurusu, kelimeler farklı olsa da aynı anlamı taşır.

• Yazım benzerliği: harf eklenmesi, çıkarılması ya da yer değiştirmesi
• Okunuş benzerliği: farklı yazılan ama benzer telaffuz edilen adlar
• Anlam benzerliği: aynı kavramın çevirisi ya da eş anlamlısı
• Görsel benzerlik: logodaki şekil unsurlarının ve kompozisyonun yakınlığı
• Mal ve hizmet yakınlığı: aynı ya da birbiriyle ilişkili sınıflar

İkinci adım: vekil değerlendirmesi ve müvekkil onayı

Bir yazılımın bulduğu her benzer başvuru, itiraz edilmesi gereken bir başvuru değildir. Yazılım aday listesi çıkarır; o adayların gerçekten bir risk oluşturup oluşturmadığına marka vekili karar verir. Vekil, iki işaretin bütün olarak bıraktığı izlenimi, kapsadıkları mal ve hizmetleri, markanın piyasadaki konumunu ve müvekkilin ticari önceliklerini birlikte tartar.

Bu değerlendirmenin sonunda vekil müvekkiline kısa ve anlaşılır bir not gönderir: bulunan başvuru nedir, neden risk oluşturuyor, itiraz edilmesi öneriliyor mu, itirazın tahmini maliyeti ve süreci nasıl olacak. İtiraz bir hak kullanımıdır, zorunluluk değildir. Kararı müvekkil verir. Bazı durumlarda karşı tarafla yazışarak başvurunun kapsamını daraltmasını istemek, itirazdan daha uygun bir yol olabilir.

Müvekkilin kararı ister itiraz etmek ister etmemek olsun, bu kararın tarihiyle birlikte kayda geçirilmesi önemlidir. İleride aynı başvuru sahibiyle başka bir uyuşmazlık çıktığında, geçmişte hangi değerlendirmenin yapıldığını bilmek yol gösterir.

Zaman burada kritik bir rol oynar. İki aylık süre kâğıt üzerinde uzun görünse de, benzerliğin fark edilmesi, vekilin incelemesi, müvekkilin karar vermesi ve itiraz dilekçesinin hazırlanması için gereken süre toplandığında hızla daralır. Bu nedenle bültenin yayımlandığı ilk günlerde taramanın yapılması, son haftaya bırakılmaması önemlidir.

Üçüncü adım: itiraz dilekçesinin hazırlanması

İtiraz, gerekçeli olmalıdır. Dilekçede itiraz edilen başvuru, dayanak alınan önceki marka ya da haklar ve itirazın hangi hukuki nedene dayandığı açıkça belirtilir. Önceki markaya benzerlik ve karıştırılma ihtimaline dayanan itirazlarda dayanak genellikle SMK m.6'dır. Bu maddede ayrıca tanınmış markaların korunması, kötü niyetli başvurular gibi başka nispi ret nedenleri de düzenlenmiştir.

İyi bir dilekçe uzun olmak zorunda değildir; ama düzenli olmalıdır. İşaretlerin karşılaştırması, mal ve hizmetlerin karşılaştırması ve sonuçta karıştırılma ihtimalinin neden doğduğu ayrı başlıklar altında anlatıldığında incelemeyi yapan uzmanın işi kolaylaşır. Markanın tanınmışlığına ya da yoğun kullanımına dayanılacaksa bunu gösteren belgeler eklenir.

• İtiraz edilen başvurunun numarası ve yayımlandığı bülten
• Dayanak marka ya da markaların tescil veya başvuru numaraları
• İtiraz edilen mal ve hizmetler (tamamı ya da bir kısmı)
• Hukuki gerekçe ve işaretlerin karşılaştırması
• Varsa kullanım ve tanınmışlık belgeleri
• Vekâletname ve güncel TÜRKPATENT tarifesine göre itiraz ücretinin ödendiğini gösteren kayıt

Dördüncü adım: EPATS üzerinden başvuru

İtirazlar TÜRKPATENT'in elektronik başvuru sistemi EPATS üzerinden yapılır. Vekil, müvekkil adına sisteme giriş yaparak itiraz formunu doldurur, dilekçeyi ve ekleri yükler, ücret ödemesini ilişkilendirir. Ücret tutarı her yıl güncellenebildiği için, kesin rakamı başvuru anında güncel tarifeden kontrol etmek gerekir.

İtirazın süresi içinde ve eksiksiz yapılması önemlidir. Son gün resmî tatile denk geliyorsa sürenin nasıl hesaplanacağı konusunda vekiliniz size bilgi verir; yine de en sağlıklı yol, itirazı son güne bırakmamaktır. Sistem bazen yoğun olabilir, ödeme kayıtlarının eşleşmesi zaman alabilir. Birkaç günlük pay, beklenmedik aksaklıklara karşı en iyi güvencedir.

Beşinci adım: itirazdan sonra neler olur?

İtiraz yapıldıktan sonra başvuru sahibine bildirilir ve ona görüş bildirme imkânı tanınır. Başvuru sahibi itiraza karşı görüş sunabilir, itiraza dayanak markanın kullanıldığının ispatını isteyebilir ya da başvurusunu daraltabilir. Kurum, tarafların sunduklarını değerlendirerek itirazın kabulüne, kısmen kabulüne ya da reddine karar verir.

Kurum kararına karşı taraflar, kanunda öngörülen süre içinde Kurum bünyesindeki üst inceleme merciine itiraz edebilir; bu aşamadan sonra verilen kararlara karşı ise yargı yolu açıktır. Her aşamanın kendi süresi ve şekil şartları vardır. Bu nedenle bir karar tebliğ edildiğinde tarihin hemen not edilmesi ve vekille paylaşılması gerekir.

Sürecin ne kadar süreceğini önceden kesin olarak söylemek mümkün değildir. Kurumun iş yükü, tarafların görüş sunup sunmaması ve dosyanın karmaşıklığı bu süreyi etkiler. Bizim bürodaki yaklaşımımız, her dosyanın durumunu müvekkil portalında güncel tutmak ve her yeni gelişmede müvekkile ne anlama geldiğini sade bir dille yazmaktır.

Kısa bir kontrol listesi

Markanızı korumak için hukuk bilgisine sahip olmanız gerekmez; ama birkaç alışkanlık edinmeniz büyük fark yaratır. Aşağıdaki maddeler, işletme sahiplerinin en sık gözden kaçırdığı noktalardır. İtiraz süreci, ancak benzer başvuru zamanında fark edildiğinde işe yarar; bu yüzden izleme, itirazın ön koşuludur.

Unutmayın ki her itiraz bir sonuç vaat etmez. İtirazın kabul edilip edilmeyeceği, işaretlerin ve mal-hizmetlerin somut karşılaştırmasına, sunulan belgelere ve Kurumun değerlendirmesine bağlıdır. Vekilinizin görevi, itirazın güçlü ve zayıf yanlarını size açıkça anlatmak ve kararı bilgiye dayalı olarak vermenizi sağlamaktır.

• Tescilli ve başvuru aşamasındaki markalarınızın sınıflarıyla birlikte güncel bir listesini tutun
• Bülten taramasını düzenli yaptırın; yalnızca birebir aynı adları değil, benzerleri de aratın
• Vekilinizden gelen itiraz önerilerini bekletmeyin; kararınızı süre dolmadan bildirin
• Markanızı kullandığınızı gösteren fatura, katalog, ambalaj gibi belgeleri tarihli olarak saklayın
• Kurumdan gelen her yazının tebliğ tarihini not edin ve vekilinize iletin