Marka izleme neden gerekli? Tescil belgesi tek başına yetmez

Tescil belgesi neyi sağlar, neyi sağlamaz?

Marka tescil belgesini eline alan işletme sahiplerinin çoğu, artık markalarının tamamen güvende olduğunu düşünür. Belge gerçekten önemli bir hak sağlar: markanızı tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanma ve başkalarının izinsiz kullanımını engelleme hakkı. Ancak bu hak, kendiliğinden işleyen bir kalkan değildir. Hakkın korunması, büyük ölçüde hak sahibinin dikkatine ve zamanında harekete geçmesine bağlıdır.

Türkiye'de marka başvuruları TÜRKPATENT tarafından incelenir. İnceleme sırasında kurum, bazı ret nedenlerini kendiliğinden değerlendirir. Buna karşılık önceki bir markayla benzerlik ve karıştırılma ihtimali gibi nispi ret nedenleri, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.6 kapsamında büyük ölçüde hak sahibinin itirazına bağlıdır. Yani sizinkine benzeyen bir başvuru yayımlandığında, siz itiraz etmezseniz o başvurunun tescile gitmesi mümkündür.

Bu nedenle tescil belgesi bir başlangıçtır. Markanızın değerini korumak için piyasada ve resmî bültende neler olup bittiğini izlemeniz gerekir.

Resmî Marka Bülteni ve iki aylık süre

TÜRKPATENT, şekli incelemeyi ve ilk değerlendirmeyi geçen başvuruları Resmî Marka Bülteni'nde yayımlar. Yayımın amacı, üçüncü kişilere bu başvurulara karşı görüş bildirme imkânı vermektir. SMK m.18 uyarınca yayımlanan başvuruya itiraz, bültenin yayım tarihinden itibaren iki ay içinde yapılır.

İki ay ilk bakışta uzun bir süre gibi görünür. Ancak bültenler düzenli aralıklarla yayımlanır ve her birinde çok sayıda başvuru yer alır. Bir işletme sahibinin her bülteni tek tek açıp kendi markasına benzeyen adları araması pratikte mümkün değildir. Süre kaçırıldığında yayına itiraz yolu kapanır; geriye daha uzun ve masraflı olabilen yollar kalır.

Süre hesabında da dikkat gerekir. Son gün resmî tatile ya da hafta sonuna denk geldiğinde nasıl işlem yapılacağı, bültenin yayım tarihinin doğru okunması ve itiraz dilekçesinin gerekçeleriyle birlikte hazırlanması zaman alır. Bu nedenle büromuz, son günü beklemeden, süre başladıktan kısa bir süre sonra değerlendirmeyi tamamlamayı ve müvekkil kararını önceden almayı hedefler. Son haftaya bırakılan itirazlar, belge toplamak ve gerekçeyi güçlendirmek için yeterli zaman bırakmayabilir.

İzlemenin özü budur: benzer başvuruyu yayımlandığı anda fark etmek ve itiraz edip etmeme kararını, süre içinde, sakin bir değerlendirmeyle verebilmek.

İzleme yalnızca büyük şirketlerin işi değildir. Tek şubeli bir kafe, küçük bir tekstil atölyesi ya da yeni kurulmuş bir e-ticaret işletmesi için de markası, müşterinin kendisini bulmasını sağlayan en değerli varlıklardan biridir. Küçük işletmelerin hukuki bir uyuşmazlığa ayırabileceği zaman ve bütçe sınırlı olduğu için, sorunu henüz başvuru aşamasındayken fark etmek onlar için daha da önemlidir.

İzleme yapılmadığında ne olabilir?

Aşağıdaki tablo, izlemenin önemsenmediği durumlarda sık karşılaşılan sonuçları özetliyor. Her durum farklıdır ve sonuçları her zaman bir uzmanla değerlendirmek gerekir; yine de genel risk resmi şöyledir:

• Benzer bir marka tescil edilir ve aynı pazarda müşterileriniz iki markayı karıştırmaya başlar.
• Sonradan yapılacak hükümsüzlük başvurusu veya dava, yayına itiraza göre daha uzun sürebilir ve daha fazla emek gerektirebilir.
• Benzer markanın sahibi kendi tescilini dayanak göstererek sizin yeni başvurularınıza itiraz edebilir.
• Marka değeri sulanır; ayırt edicilik zayıfladıkça markanın lisanslama ve devir değerinin de etkilenmesi beklenir.
• Yurt dışı genişleme planları, Türkiye'deki çakışan kayıt nedeniyle karmaşıklaşabilir.

İyi bir izleme hizmetinde neler olmalı?

Marka izleme yalnızca aynı adı aramak değildir. Karıştırılma ihtimali; harf dizilişi, okunuş, anlam ve görsel görünüm gibi birden fazla yönden değerlendirilir. Bu yüzden iyi bir izleme, birkaç farklı benzerlik türünü birlikte taramalıdır. Örneğin müvekkilimiz Kayrova adlı bir mobilya markasına sahip olsun. Bültende Kairova, Kayrowa ya da Kayrova Home gibi başvurular çıkabilir. Bunlardan bazıları yazımda, bazıları okunuşta, bazıları da içerme yoluyla benzerlik taşır.

Bürodaki izleme düzenimiz şu unsurları birlikte ele alır:

• Her yeni bültenin, izlenen markaların tamamıyla otomatik olarak karşılaştırılması.
• Yazım, okunuş (Türkçe fonetik), anlam ve logo benzerliğinin ayrı ayrı ölçülmesi.
• Aynı sınıfın yanında ilişkili sınıfların da dikkate alınması; örneğin gıda ile restoran hizmetleri arasındaki bağ.
• Her aday eşleşmenin bir marka vekili tarafından incelenmesi; makinenin önerisi tek başına karar sayılmaz.
• İtiraz son gününün takvime işlenmesi ve süre yaklaştıkça hatırlatma yapılması.
• Müvekkile yalnız vekil onayından geçmiş, açıklamalı sonuçların iletilmesi.

Hangi markalar izlenmeli?

Her marka izlemeye değer, ancak öncelik vermek gerekirse ana ticaret unvanınızla birlikte kullandığınız marka, en çok satan ürün hattınızın markası ve yurt dışına taşımayı düşündüğünüz markalar başta gelir. Bir markanın logosu ayırt edici bir şekil unsuru taşıyorsa, yalnız kelime benzerliği değil görsel benzerlik de izlenmelidir.

Sınıf seçimi de önemlidir. Tescil yalnızca bir sınıfta olsa bile benzer başvuruların ilişkili sınıflarda çıkması mümkündür. Örneğin 30. sınıfta tescilli Altın Başak adlı bir unlu mamul markası için, 43. sınıfta yapılan Gold Başak Kafe başvurusu da önemli olabilir. Anlam benzerliği (altın ve gold) ile sınıflar arası ilişki bir arada değerlendirildiğinde, bu başvuru yakından incelenmeyi hak eder.

Kapsamın ne kadar geniş tutulacağı, işletmenin büyüklüğüne ve pazarına göre değişir. Bu kararı vekilinizle birlikte vermeniz, gereksiz maliyetten ve gözden kaçan riskten aynı anda korunmanızı sağlar.

Bir de markanın yaşam döngüsünü düşünmek gerekir. Yeni tescil edilmiş bir marka ile on yıldır kullanılan ve pazarda bilinen bir marka için izleme ihtiyacı farklı olabilir. Bilinirliği arttıkça markanın taklit edilme ihtimali de artar; bu yüzden izleme kapsamını yılda bir kez gözden geçirmek, yeni ürün hatlarını ve yeni sınıfları zamanında eklemek yararlı olur. Büromuz yenileme ve yıllık değerlendirme görüşmelerinde bu konuyu müvekkille birlikte ele alır.

İzleme süreci müvekkil açısından nasıl işler?

Müvekkil açısından süreç sade tutulmalıdır. Markanızı izlemeye aldığınızda vekilimiz önce tescil bilgilerinizi, sınıflarınızı ve varsa logonuzu kontrol eder. Ardından her yeni bülten taranır, olası benzerlikler vekil incelemesinden geçer. İtiraz edilmesi önerilen bir başvuru olduğunda, gerekçesiyle birlikte müvekkil portalında size bildirilir.

Portalda karşılaştırmayı yan yana görür, vekilin notunu okur ve itiraz edip etmeme kararınızı bildirirsiniz. Karar sizden gelir; vekil ise süreyi takip eder, dilekçeyi hazırlar ve itirazı TÜRKPATENT'in elektronik başvuru sistemi EPATS üzerinden yapar.

Unutulmaması gereken nokta şudur: izleme, bir itirazın kabul edileceği anlamına gelmez. TÜRKPATENT her dosyayı kendi koşullarına göre değerlendirir. İzlemenin sağladığı şey, karar verme fırsatını kaçırmamaktır.

Bazı durumlarda en doğru karar itiraz etmemek de olabilir. Benzer başvurunun sahibiyle doğrudan iletişime geçmek, bir uzlaşma ya da birlikte var olma anlaşması yapmak, başvurunun ilerleyişini yalnızca takip etmek gibi seçenekler de vardır. İzleme, bu seçenekleri zamanında masaya koymanızı sağlar; hangisinin uygun olduğu ise işletmenizin önceliklerine ve vekilin değerlendirmesine göre belirlenir.

Kısa bir kontrol listesi

Markanızın izlenme durumunu değerlendirmek için kendinize şu soruları sorabilirsiniz. Yanıtlardan biri bile belirsizse, bir vekille konuşmanın zamanı gelmiş olabilir.

• Son bültenlerde markama benzeyen bir başvuru çıkıp çıkmadığını biliyor muyum?
• Benzer bir başvuru çıktığında bana kim, ne zaman haber verecek?
• İtiraz son gününü kim takip ediyor?
• Logomun görsel benzerlikleri de taranıyor mu?
• Markamın yenileme tarihini ve kullanım durumunu biliyor muyum?